Paul Leseman studeerde psychologie (major) en linguïstiek (minor) aan de Universiteit van Amsterdam en was daarna werkzaam als onderzoeker. Hij promoveerde in 1990 (cum laude) aan de Erasmus Universiteit Rotterdam op een proefschrift over de structurele en pedagogische determinanten van schoolloopbanen. Van 1990-1995 was hij postdoctoraal onderzoeker in het kader van het Programma Academieonderzoekers van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen. Van 1994 tot 2002 werkte hij als hoofdonderzoeker en docent in de pedagogische wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. Van 2000-2003 was hij visiting scholar aan de Freie Universität Berlin, afdeling Kleinkindpädagogik. Hij was hoogleraar orthopedagogiek aan de Universiteit Utrecht sinds 2003 en professor emeritus sinds 2026.